In de beginjaren van de Meule van Wassens kwam molenaar Roelof Kooiker (68) als redder in nood ‘aangewaaid’. De gerestaureerde molen in Zuidwolde stond op het punt om te draaien, maar er was één probleem: er waren nog geen gediplomeerde molenaars. Roelof, al jarenlang actief op de molen in Nijeveen, sprong met plezier bij. Wat begon als tijdelijke hulp, groeide uit tot een vaste rol. Ongeveer twee keer per maand kun je hem er vinden. Zijn favoriete taak? “De rondleidingen! Niets leuker dan mensen meenemen in het verhaal van de molen en het eeuwenoude ambacht.”
Op een ochtend met slechts windkracht 2 is Roelof al vroeg in de weer. Met een routine die verraadt dat hij dit al tientallen jaren doet, legt hij vlot de zeilen voor (molenaarstaal voor het uitrollen en vastzetten ervan) en geeft de wieken een klein zetje. Ze draaien even, maar komen al snel weer tot stilstand. Er volgt kort overleg met collega-molenaar Roelof Beugel. Ze besluiten om het wiekenkruis wat bij te draaien (in vaktermen: ‘de wieken kruien’) om zo meer wind te vangen. Maar eerst: koffie.
Waar het allemaal begon: Nijeveen
Roelof woont sinds 1997 in Slagharen, maar is geboren en getogen in Nijeveen. Aan de stamtafel in de molenwinkel in Zuidwolde vertelt Roelof: “Daar is mijn passie voor molens ontstaan.” De toenmalige gemeente Nijeveen had in 1975 in het Duitse Weener een oude korenmolen aangekocht. De historie van deze molen bleek zelfs terug te gaan naar 1786. De molen werd herbouwd en in 1977 geopend door prins Claus. “De molen stond op 300 meter van mijn ouderlijk huis. Ik was geïnteresseerd en nam er een kijkje. Van het een kwam het ander. Ik besloot de molenaarsopleiding te volgen. En het is geen grap, maar op 1 april 1987 deed ik examen op de beltmolen Jantina Helling in Aalden.” Roelof slaagde en is sindsdien een van de vaste molenaars van molen Sterrenberg in Nijeveen.
Beveiliger in het azc
28 jaar geleden verhuisde Roelof, die als beveiliger in een asielzoekerscentrum werkte, van Nijeveen naar Slagharen. “Het azc in Nijeveen ging dicht en ik kon in Hoogeveen aan de slag. Ik heb overigens daarna nog in Ter Apel gewerkt en de laatste jaren tot mijn pensioen in Loozen, vlakbij Hardenberg. Het werk hield me jong. Je had telkens te maken met nieuwe mensen, nieuwe verhalen.” Met een knipoog naar zijn collega-molenaar voegt hij toe: “Hij houdt me trouwens nu ook nog jong, hoor.”
Drentse Molenstichting
Roelof is tevens actief bij de Drentse Molenstichting. Hij is bestuurslid en helpt met het maken van de nieuwsbrief Stellingnieuws. Tijdens een bijeenkomst van de Drentse Molenstichting kwam hij in contact met Henk Tissing, voorzitter van Stichting De Meule van Wassens. Henk vertelde dat de molen in Zuidwolde bijna klaar was, maar de molenaars hun diploma nog niet hadden. Roelof: “Ik zei: ik wil dat best een tijdje doen, en dan is het aan jullie of jullie willen dat ik blijf of niet.” Dan met een glimlach: “En ja, ik mocht blijven, dus ik beviel kennelijk wel.” Inmiddels heeft de molen vier opgeleide molenaars.
Ambacht echt tastbaar in Zuidwolde
Op de vraag wat het molenaarsvak zo bijzonder maakt, hoeft Roelof niet lang na te denken. “Je ziet wat er gebeurt. Je doet alles zelf. Je kunt het uitleggen én laten zien. Dat is anders dan wanneer je bijvoorbeeld achter een laptop werkt.” In Zuidwolde is dat ambacht nog echt tastbaar: “Hier moeten we de zeilen handmatig voorleggen, de molen op de wind kruien en de regelklep sluiten. In Nijeveen gaat dat automatisch. Een windroos achter op de molenkap kruidt de molenkap dag en nacht op de wind. De molenwieken hebben geen zeilen maar zwichtkleppen die open gaan als de wieken te snel rondgaan. Dat is makkelijker, maar in Zuidwolde voel je het vak.”
Kerkorgels en fotografie
Naast molens heeft hij nog een passie: kerkorgels. Roelof is actief als organist in Lutten, De Krim en Elim. Zijn liefde voor orgels ontstond al vroeg. “Mijn moeder speelde op een harmonium (traporgel). Toen ik nog klein was kregen onze buren zelf een harmonium. Dat trok mij enorm. Zij zeiden toen al: Roelof wordt organist.” Ze kregen gelijk. “Vanaf een jaar of 16 kwam ik bij het gereformeerde jongerenwerk. Daar heb ik de eerste stappen gezet in het begeleiden van samenkomsten. Tegenwoordig begeleid ik twee tot drie keer per maand diensten. Ook rouw- en trouwdiensten, hoewel dat laatste niet meer zoveel voorkomt.”
Een keuze maken tussen molens en orgels? “Dat kan ik niet. Ze zijn me allebei even lief. En weet je wat het mooie is? Ze leven allebei van de wind. Een molen draait erop en een orgel heeft het nodig voor z’n klanken.” En dan heeft Roelof ook nog een liefde voor fotografie. Niet zo gek dat hij al heel wat molens, onder andere voor de nieuwsbrief van de Drentse Molenstichting, en ook kerkorgels op de foto heeft gezet.
Drentse Molendag
Terug naar de Drentse Molenstichting. Die organiseert onder andere de Drentse Molendag, elke vierde zaterdag van augustus. Ook de Meule van Wassens opent die dag, dit jaar op zaterdag 23 augustus, van 9.00 tot 16.00 uur haar deuren. Het doel van de Drentse Molendag is om mensen de gelegenheid te geven om molens te bezoeken, meer te leren over de werking en geschiedenis én de molens in actie te zien. En het is een dag waarop molenaars hun passie voor de molens delen met bezoekers. Precies wat Roelof Kooiker het liefste doet. “Kom vooral langs”, zegt hij uitnodigend. “En lukt dat die dag niet, dan is iedereen uiteraard ook elke zaterdagochtend en in de zomerperiode op woensdagmiddag van harte welkom aan de Molenstraat in Zuidwolde.”
